Święty Szczepan - diakon i pierwszy męczennik

Opracowanie: · aktualizacja

W tym tekście

Kim był święty Szczepan?

Święty Szczepan był diakonem z Jerozolimy i jest pierwszym męczennikiem Kościoła. Należał do siedmiu mężów wybranych do posługi przy stołach. Dzieje Apostolskie nazywają go mężem pełnym wiary i Ducha Świętego (Dz 6,5). Zginął ukamienowany po mowie przed Sanhedrynem i umierając, modlił się za tych, którzy go zabijali (Dz 7,54-60). Kościół obchodzi jego święto 26 grudnia.

Całe jego życie opisują niecałe trzy rozdziały Dziejów Apostolskich (Dz 6,1-8,2). Mimo to Szczepan na stałe wszedł do kalendarza, sztuki i polskich zwyczajów. W wiejskich kościołach rozpoznasz go po dalmatyce, czyli szacie diakona, oraz po kamieniach i palmie męczeństwa.

Jeden z Siedmiu: wybór pomocników apostołów (Dz 6,1-6)

Wspólnota w Jerozolimie szybko się rozrastała. Chrześcijanie mówiący po grecku skarżyli się, że ich wdowy są pomijane przy codziennym rozdawaniu żywności. Dwunastu apostołów uznało, że nie powinni zaniedbywać głoszenia słowa Bożego, żeby obsługiwać stoły. Polecili więc wspólnocie wybrać siedmiu mężów cieszących się dobrą opinią. Dzieje Apostolskie podają ich imiona (Dz 6,5):

  • Szczepan - wymieniony jako pierwszy i jako jedyny scharakteryzowany osobno.
  • Filip - później głosi Ewangelię w Samarii i chrzci dworzanina królowej etiopskiej (Dz 8,5-40).
  • Prochor, Nikanor, Tymon i Parmenas - poza listą w Dz 6,5 Pismo Święte nic więcej o nich nie mówi.
  • Mikołaj - prozelita z Antiochii, czyli poganin, który wcześniej przyjął wiarę żydowską.

Wybranych przedstawiono apostołom, a ci pomodlili się i włożyli na nich ręce (Dz 6,6). Słowo „diakon” w tym fragmencie jeszcze nie pada, ale tradycja Kościoła od wieków widzi w tej scenie początek diakonatu.

Co znaczy imię Szczepan?

Szczepan to polska forma greckiego imienia Stephanos, które oznacza „wieniec” albo „koronę”, czyli wieniec wręczany zwycięzcy. Do tego samego greckiego źródła sięga imię Stefan. Dla pierwszych chrześcijan imię męczennika nabrało dodatkowego sensu: Szczepan jako pierwszy otrzymał wieniec za świadectwo oddane Chrystusowi.

Mowa przed Sanhedrynem (Dz 7,2-53)

Szczepan działał wielkie cuda i znaki wśród ludu (Dz 6,8). Wdał się też w spory z członkami synagogi Libertynów oraz z przybyszami z Cyreny, Aleksandrii, Cylicji i Azji. Nie mogąc sprostać jego mądrości, przeciwnicy postawili fałszywych świadków, którzy oskarżyli go przed Sanhedrynem o mówienie przeciwko świątyni i Prawu (Dz 6,9-14). W odpowiedzi Szczepan wygłosił najdłuższą mowę w Dziejach Apostolskich. Przedstawił w niej historię Izraela od Abrahama, przez Józefa i Mojżesza, aż po Salomona i budowę świątyni. Główna myśl brzmi: Najwyższy nie mieszka w dziełach rąk ludzkich (Dz 7,48). Mowa kończy się ostrym zarzutem wobec słuchaczy, nazwanych ludźmi twardego karku (Dz 7,51).

Jak zginął pierwszy męczennik? (Dz 7,54-60)

Św. Szczepan zginął ukamienowany za murami Jerozolimy, zaraz po swojej mowie przed Sanhedrynem. Opis w Dziejach Apostolskich jest krótki, a wydarzenia następują w nim jedno po drugim:

  1. Członkowie Sanhedrynu słuchają zakończenia mowy i zgrzytają zębami ze złości (Dz 7,54).
  2. Szczepan, pełen Ducha Świętego, patrzy w niebo i mówi, że widzi Syna Człowieczego stojącego po prawicy Boga (Dz 7,55-56).
  3. Tłum zatyka uszy, rzuca się na niego i wyrzuca go za miasto (Dz 7,57-58).
  4. Świadkowie zdejmują szaty i składają je u nóg młodzieńca zwanego Szawłem (Dz 7,58).
  5. Szczepan modli się do Jezusa, osuwa się na kolana i prosi o przebaczenie dla zabójców (Dz 7,59-60).
  6. Pobożni mężowie grzebią go i odprawiają nad nim wielki żal (Dz 8,2).

Modlitwa za prześladowców i obecność Szawła

Ostatnie słowa Szczepana świadomie przypominają słowa Jezusa na krzyżu. Jezus prosił: „Ojcze, przebacz im, bo nie wiedzą, co czynią” (Łk 23,34), a umierając, powierzył ducha w ręce Ojca (Łk 23,46). Szczepan powtarza oba te gesty, ale zwraca się już do Jezusa.

„Panie Jezu, przyjmij ducha mego!” (...) „Panie, nie licz im tego grzechu!” - Pismo Święte, Biblia Tysiąclecia, Dz 7,59-60, wyd. V, 1999

W tej scenie jest jeszcze jedna postać. Szaweł zgadzał się na zabicie Szczepana (Dz 8,1) i wkrótce potem sam zaczął prześladować chrześcijan. Ten sam człowiek pod Damaszkiem przeżył nawrócenie i stał się apostołem narodów. Jego historię opisuję osobno w tekście o tym, jak Paweł z Tarsu, który był świadkiem śmierci Szczepana, stał się misjonarzem całego basenu Morza Śródziemnego.

Co oznacza słowo protomartyr?

Protomartyr to greckie określenie „pierwszego świadka”. Słowo martys znaczyło pierwotnie po prostu „świadek”. Z czasem zaczęto nim nazywać tych, którzy za świadectwo wiary oddali życie. Szczepan jest pierwszym uczniem Chrystusa, którego śmierć za wiarę opisuje Nowy Testament.

Katechizm nazywa męczeństwo najwyższym świadectwem złożonym na rzecz prawdy wiary, czyli świadectwem aż do śmierci. - Katechizm Kościoła Katolickiego, KKK 2473, 1994

Od Szczepana do Barbary: męczennicy w kościele w Świętem

Po Szczepanie przyszli kolejni świadkowie. Drewniany kościół w Świętem, zbudowany według Wikipedii w 1723 r., nosi wezwanie św. Barbary, dziewicy i męczennicy, wspominanej 4 grudnia. Dawna strona parafii (stan z 2024 r.) opisywała, że w ołtarzu głównym umieszczono obraz patronki, a po jego bokach figury męczenników: św. Stanisława i św. Wojciecha. W kruchcie wisi tablica upamiętniająca ks. Leona Gregorkiewicza, proboszcza zamordowanego w 1939 r., o czym pisze D. Galanciak w „Studiach Gdańskich” (2020). Kto chce się pomodlić do patronki tego kościoła, znajdzie osobny tekst: modlitwa do św. Barbary, męczennicy i patronki dobrej śmierci.

  • Św. Szczepan (I w.) - ukamienowany w Jerozolimie, święto 26 grudnia.
  • Św. Barbara (według tradycji III-IV w.) - patronka kościoła w Świętem, wspomnienie 4 grudnia.
  • Św. Wojciech (zm. 997) - biskup, który zginął w misji wśród Prusów. Jego figura stoi przy ołtarzu głównym w Świętem.
  • Św. Stanisław (zm. 1079) - biskup krakowski. Jego figura stoi po drugiej stronie tego ołtarza.

Kiedy jest dzień świętego Szczepana?

Dzień świętego Szczepana przypada 26 grudnia, w oktawie Bożego Narodzenia, tak jak podaje Mszał rzymski dla diecezji polskich. Liturgia zestawia w ten sposób narodziny Chrystusa dla świata z „narodzinami dla nieba” pierwszego męczennika. Dzień tygodnia, na który wypada 26 grudnia w danym roku, sprawdzisz w kalendarzu liturgicznym swojej diecezji.

Dlaczego 26 grudnia, zaraz po Bożym Narodzeniu?

Kościół nazywa dzień śmierci świętego jego dies natalis, czyli dniem narodzin dla nieba. Dlatego tuż po narodzinach Dzieciątka stoją w kalendarzu święta tych, którzy pierwsi oddali za Niego życie albo najbliżej Mu towarzyszyli. Kościoły obrządku bizantyjskiego wspominają Szczepana dzień później, 27 grudnia.

Data Obchód Ranga Kolor szat
25 grudnia Narodzenie Pańskie uroczystość, święto nakazane biały
26 grudnia św. Szczepan, pierwszy męczennik święto czerwony
27 grudnia św. Jan, apostoł i ewangelista święto biały
28 grudnia Święci Młodziankowie, męczennicy święto czerwony

Jaką rangę ma to święto w oktawie Bożego Narodzenia?

Wspomnienie św. Szczepana ma w liturgii rangę święta, czyli stoi wyżej niż zwykłe wspomnienie świętego. W praktyce oznacza to kilka rzeczy:

  • Kapłan zakłada czerwone szaty, bo czerwień jest kolorem męczenników.
  • W Mszy śpiewa się hymn „Chwała na wysokości Bogu”, ponieważ trwa oktawa Bożego Narodzenia.
  • Czytania mówią o męczeństwie, a pierwszym z nich jest fragment Dziejów Apostolskich o Szczepanie.
  • Gdy 26 grudnia wypada w niedzielę, pierwszeństwo ma liturgia niedzieli w oktawie, czyli święto Świętej Rodziny.
  • W kościołach nadal śpiewa się kolędy, bo okres Bożego Narodzenia trwa dalej.

Czy 26 grudnia jest świętem?

Tak, 26 grudnia jest świętem w dwóch różnych znaczeniach. Dla państwa to drugi dzień Bożego Narodzenia, dzień ustawowo wolny od pracy (art. 1 ustawy z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy). Dla Kościoła to liturgiczne święto św. Szczepana, które w Polsce nie należy do świąt nakazanych.

Drugi dzień świąt w ustawie z 18 stycznia 1951 r.

Ustawa o dniach wolnych od pracy (Dz.U. 1951 nr 4 poz. 28 z późn. zm.) w art. 1 wymienia 25 i 26 grudnia jako pierwszy i drugi dzień Bożego Narodzenia. W ten dzień zamknięta jest większość sklepów i urzędów. Kalendarz liturgiczny nie zna określenia „drugi dzień świąt”. W księgach liturgicznych 26 grudnia nosi nazwę święta św. Szczepana.

Czym różni się dzień wolny od święta nakazanego?

Te dwa pojęcia często się mylą, bo w Polsce wiele świąt kościelnych jest zarazem dniami wolnymi. Kryteria są jednak inne:

Cecha Dzień ustawowo wolny Święto nakazane
Kto ustala Sejm, w drodze ustawy prawo kanoniczne i Konferencja Episkopatu Polski
Podstawa ustawa z 18 stycznia 1951 r. kan. 1246-1248 Kodeksu Prawa Kanonicznego
Czego dotyczy pracy zawodowej i handlu udziału katolika we Mszy i powstrzymania się od prac
Status 26 grudnia tak nie
Status 25 grudnia tak tak
  • Dzień wolny od pracy obowiązuje wszystkich obywateli, bez względu na wyznanie.
  • Państwo i Kościół zmieniają swoje listy niezależnie od siebie.

Czy w święto Szczepana trzeba iść do kościoła?

Nie, w Polsce 26 grudnia nie ma obowiązku udziału we Mszy. Święto św. Szczepana nie należy w Polsce do świąt nakazanych, więc Kościół zachęca do udziału we Mszy, ale do niego nie zobowiązuje. Wyjątkiem jest rok, w którym 26 grudnia wypada w niedzielę.

Co mówią kan. 1246-1248 Kodeksu Prawa Kanonicznego?

Trzy kanony z 1983 r. ustalają porządek obowiązku świątecznego:

  1. Kan. 1246 § 1 wymienia niedzielę i listę świąt nakazanych w całym Kościele łacińskim. Św. Szczepana na tej liście nie ma.
  2. Kan. 1246 § 2 pozwala konferencji episkopatu znieść niektóre święta albo przenieść je na niedzielę, za zgodą Stolicy Apostolskiej.
  3. Kan. 1247 zobowiązuje wiernych do udziału we Mszy w niedziele i święta nakazane oraz do powstrzymania się od prac, które w tym przeszkadzają.
  4. Kan. 1248 § 1 mówi, że obowiązek spełnia udział we Mszy w obrządku katolickim w sam dzień świąteczny albo wieczorem dnia poprzedniego.

W Polsce święta nakazane to między innymi Boże Narodzenie (25 XII), Objawienie Pańskie (6 I), Boże Ciało, Wniebowzięcie NMP (15 VIII) i Wszystkich Świętych (1 XI).

Czy opuszczenie Mszy 26 grudnia to grzech?

Opuszczenie Mszy 26 grudnia nie łamie przykazania kościelnego, bo ten dzień nie jest w Polsce świętem nakazanym. Gdy 26 grudnia przypada w niedzielę, obowiązuje udział we Mszy, który można wypełnić również wieczorem 25 grudnia, zgodnie z kan. 1248 § 1. Obowiązek związany z Bożym Narodzeniem trzeba wtedy wypełnić osobno, bo jedna Msza nie wypełnia dwóch obowiązków naraz.

Gdzie sprawdzić godziny Mszy 26 grudnia?

Parafie w Polsce zwykle odprawiają tego dnia Msze według porządku niedzielnego, z wyjątkami zwłaszcza w parafiach z kaplicami dojazdowymi. Godziny zmieniają się z roku na rok, dlatego sprawdź je tutaj:

  • W ogłoszeniach parafialnych z ostatniej niedzieli Adwentu albo z Bożego Narodzenia, czytanych po Mszy.
  • Na oficjalnej stronie własnej parafii albo na jej profilu na platformie diecezjalnej.
  • W kancelarii parafialnej, osobiście lub telefonicznie.
  • W Świętem: na stronie parafii św. Barbary prowadzonej w serwisie Diecezji Toruńskiej, gdzie publikowane są cotygodniowe ogłoszenia.

Jak brzmi modlitwa do św. Szczepana?

Modlitwą liturgiczną na dzień św. Szczepana jest kolekta z Mszy 26 grudnia w Mszale rzymskim dla diecezji polskich: prośba o łaskę naśladowania świętego i miłowania nieprzyjaciół. Obok niej można modlić się własnymi słowami, wzorując się na ostatnich słowach Szczepana z Dz 7,59-60. Litanię lub nowennę bierz tylko z wydań zatwierdzonych przez Kościół.

Kolekta z Mszału na 26 grudnia

Kolekta, czyli modlitwa kapłana przed czytaniami, mówi w skrócie tak: prosimy Boga, abyśmy naśladowali to, co czcimy, i nauczyli się miłować nieprzyjaciół. Obchodzimy bowiem narodziny dla nieba męczennika, który umiał modlić się także za prześladowców. Dosłowne brzmienie znajdziesz w Mszale rzymskim dla diecezji polskich albo w mszaliku na dany rok. Kolekta nie prosi o konkretne łaski, tylko o przemianę serca na wzór Szczepana.

Krótka modlitwa osobista słowami Szczepana

Poniższa modlitwa to propozycja ułożona z wersetów Dziejów Apostolskich, którą każdy może odmówić w domu albo przy szopce:

Panie Jezu, Ty przyjąłeś ducha świętego Szczepana. Naucz mnie wierności w codziennej służbie i daj mi siłę, bym umiał przebaczać tym, którzy mnie skrzywdzili. Nie poczytaj im ani mnie naszych grzechów. Święty Szczepanie, módl się za nami. Amen.

  • Pierwsze zdanie nawiązuje do Dz 7,59, czyli do prośby „przyjmij ducha mego”.
  • Prośba o służbę przypomina wybór Siedmiu do posługi przy stołach (Dz 6,2-3).
  • Prośba o przebaczenie odwołuje się do Dz 7,60 i do Łk 23,34.
  • Wezwanie „módl się za nami” wyraża katolicką naukę o wstawiennictwie świętych.

Litania i nowenna: jak sprawdzić, czy tekst jest zatwierdzony?

Przed modlitwą wspólnotową sprawdź trzy rzeczy: czy książeczka ma imprimatur biskupa, kto ją wydał i z którego roku pochodzi wydanie. W internecie krąży wiele litanii do świętych o niejasnym pochodzeniu. Rzetelny tekst nie obiecuje „pewnego skutku”, bo modlitwa jest prośbą do Boga, a nie gwarancją.

Zwyczaje na Szczepana: owies i kolędnicy

Najbardziej znanym zwyczajem na Szczepana jest polskie obsypywanie owsem, należące do pobożności ludowej, a nie do liturgii. Po Mszy 26 grudnia wierni obrzucali ziarnem siebie nawzajem, domowników, a dawniej także księdza przy ołtarzu. Ziarno oznaczało życzenie urodzaju. Tego dnia ruszali też kolędnicy i zaczynały się świąteczne odwiedziny u krewnych.

Obsypywanie owsem: skąd ten zwyczaj?

Etnografowie widzą w tym zwyczaju dwa wątki. Rzucane ziarno przypominało kamienie, którymi ukamienowano Szczepana. Owies był zarazem symbolem dostatku na nowy rok gospodarski. Wiele osób pamięta jeszcze z dzieciństwa garść owsa wsypaną za kołnierz w drodze z kościoła. W niektórych parafiach zwyczaj przetrwał w złagodzonej formie, jako poświęcenie owsa.

  • Obsypywanie księdza owsem przyjmowano z humorem, ale z czasem zwyczaj przeniósł się poza kościół.
  • Gospodarze dawali poświęcony owies koniom, stąd ludowe łączenie Szczepana z opieką nad końmi.
  • Panny obsypywano owsem na znak życzenia rychłego zamążpójścia, a dziewczęta wróżyły z ziarna, która pierwsza wyjdzie za mąż. Była to zabawa, a nie praktyka religijna.

Kolędnicy i odwiedziny: jak wyglądał drugi dzień świąt na wsi?

Wigilię i Boże Narodzenie spędzano w domu, przy rodzinnym stole, a dzień św. Szczepana otwierał czas wizyt. Ruszały grupy kolędnicze z gwiazdą, turoniem i szopką, a rodziny odwiedzały się nawzajem. Grudzień na wsi był pełen świętych patronów: 4 grudnia św. Barbara, 6 grudnia biskup, o którym piszę w tekście Święty Mikołaj z Miry: prawda i legenda, a po Bożym Narodzeniu Szczepan.

Zwyczaj czy obrzęd liturgiczny: jak je odróżnić?

Kościół szanuje zwyczaje ludowe, ale odróżnia je od liturgii:

  • Liturgia to Msza, kolekta i czytania z Dz 6-7, czyli teksty zatwierdzone w księgach liturgicznych.
  • Sakramentalia to na przykład błogosławieństwo owsa, jeśli odprawia je duchowny według obrzędu.
  • Zwyczaj ludowy to obsypywanie owsem, kolędowanie i wróżby, które przekazywano z pokolenia na pokolenie.
  • Żaden zwyczaj nie zastępuje modlitwy ani nie zapewnia sam z siebie urodzaju czy szczęścia.

Diakon dziś: co mówi Katechizm o diakonacie

Diakonat to pierwszy stopień sakramentu święceń, przyjmowany nie do kapłaństwa, ale do posługi. Tak ujmuje to Katechizm Kościoła Katolickiego (KKK 1569-1571), który przywołuje konstytucję Lumen gentium Soboru Watykańskiego II. Diakon pomaga biskupowi i kapłanom, głosi Ewangelię i służy miłości bliźniego. Szczepan jest wzorem i patronem diakonów.

Czym jest diakonat według KKK 1569-1571?

Katechizm mówi, że diakoni uczestniczą w posłannictwie i łasce Chrystusa w szczególny sposób, a sakrament wyciska w nich niezatarte znamię (KKK 1570). Wymienia też ich zadania:

  • Pomoc biskupowi i kapłanom przy sprawowaniu Bożych tajemnic, przede wszystkim Eucharystii.
  • Rozdzielanie Komunii Świętej.
  • Asystowanie przy zawieraniu małżeństwa i błogosławienie go.
  • Głoszenie Ewangelii i przepowiadanie.
  • Przewodniczenie obrzędom pogrzebu.
  • Poświęcanie się różnym posługom miłości.

Czym różni się diakon stały od diakona przed święceniami kapłańskimi?

Diakon przed święceniami kapłańskimi przyjmuje diakonat jako etap przed prezbiteratem, zwykle na koniec formacji seminaryjnej. Diakonat stały Sobór Watykański II przywrócił jako właściwy i trwały stopień hierarchii. Mogą go przyjąć także żonaci mężczyźni (KKK 1571). W Polsce diakoni stali posługują w części diecezji, a informacje o tej formacji podaje kuria właściwej diecezji.

Relikwie i kult: od Jerozolimy do Rzymu

Kult relikwii św. Szczepana rozwinął się gwałtownie w V wieku, po odnalezieniu jego grobu w 415 r. niedaleko Jerozolimy, opisanym w przekazie kapłana Lucjana. Relikwie trafiły potem do wielu miast basenu Morza Śródziemnego, w tym do Afryki Północnej. Św. Augustyn opisał cuda przy nich w „Państwie Bożym” (ks. XXII, rozdz. 8). Rzymska tradycja łączy grób Szczepana z Bazyliką San Lorenzo fuori le Mura.

Odnalezienie grobu w 415 r.: co mówi tradycja?

Relacja przypisywana kapłanowi Lucjanowi mówi o widzeniu, które wskazało mu miejsce pochówku męczennika. Jest to przekaz hagiograficzny, a nie relacja naocznego świadka z I wieku. Szczątki przeniesiono do Jerozolimy, a w ciągu V wieku powstała tam bazylika ku czci Szczepana.

  • I w. - śmierć i pogrzeb Szczepana (Dz 8,2).
  • 415 r. - odnalezienie grobu przez kapłana Lucjana.
  • Początek V w. - relikwie docierają do Afryki Północnej, między innymi w okolice Hippony.
  • ok. 426 r. - św. Augustyn kończy „Państwo Boże” i opisuje w nim cuda przy relikwiach.
  • Kolejne wieki - kult szerzy się w Europie. W języku węgierskim Szczepan i Stefan noszą to samo imię István.

Co pisał św. Augustyn o cudach przy relikwiach?

W 8. rozdziale XXII księgi „Państwa Bożego” Augustyn wylicza uzdrowienia, które wierni przypisywali wstawiennictwu Szczepana w miejscach przechowywania jego relikwii w Afryce. Dla biskupa Hippony były to znaki działania Boga, a nie magiczna moc przedmiotów. Kościół do dziś opiera kult relikwii na tym rozróżnieniu: czci się świętego, a modlitwa kieruje się do Boga.

Dlaczego Szczepan ma grób w Bazylice San Lorenzo fuori le Mura?

Według rzymskiej tradycji część relikwii Szczepana złożono w Bazylice San Lorenzo fuori le Mura, w grobie św. Wawrzyńca, innego słynnego diakona i męczennika. Dwóch diakonów spoczywa więc razem, a pielgrzymi widzą w tym miejscu symbol jedności posługi, którą obaj pełnili.

Najczęściej zadawane pytania

Czego patronem jest św. Szczepan?

Św. Szczepan jest przede wszystkim patronem diakonów. Ze względu na śmierć przez ukamienowanie uważa się go także za patrona kamieniarzy i murarzy. W pobożności ludowej czczono go również jako opiekuna koni i woźniców, co łączy się ze zwyczajem święcenia owsa 26 grudnia.

Czy św. Szczepan był apostołem?

Nie. Szczepan nie należał do Dwunastu. Był jednym z siedmiu mężów, na których apostołowie włożyli ręce (Dz 6,5-6). Do grona apostołów należeli na przykład święty Mateusz, celnik i ewangelista, oraz święty Maciej, wybrany na miejsce Judasza.

Czy św. Szczepan to ten sam święty co król Węgier Stefan?

Nie. Szczepan z Dziejów Apostolskich zginął w Jerozolimie w I wieku. Stefan I Święty (István) był pierwszym królem Węgier i zmarł w 1038 r. Oba imiona pochodzą od tego samego greckiego słowa Stephanos, stąd częste pomyłki.

Gdzie w Biblii jest historia św. Szczepana?

Historię Szczepana opisują Dzieje Apostolskie w rozdziałach od 6,1 do 8,2. Rozdział 6 mówi o wyborze Siedmiu i oskarżeniu Szczepana, rozdział 7 zawiera mowę i opis śmierci, a Dz 8,2 opisuje pogrzeb. Pierwsze czytanie w Mszy 26 grudnia pochodzi właśnie z tego fragmentu.

Kiedy imieniny obchodzi Szczepan?

Najpopularniejszy dzień imienin Szczepana to 26 grudnia. W kalendarzu imion są też inne daty, związane z innymi świętymi noszącymi to imię.

Jak rozpoznać św. Szczepana na obrazach i figurach?

Szczepana przedstawia się zwykle jako młodego mężczyznę bez zarostu, ubranego w dalmatykę, czyli liturgiczną szatę diakona. Jego atrybutami są kamienie, trzymane w dłoni albo leżące na głowie lub księdze, oraz palma męczeństwa. Czasem towarzyszy mu Ewangeliarz, znak posługi głoszenia słowa.

Halina Borowska - od ponad dwudziestu lat jeździ po wsiach ziemi chełmińskiej i Pomorza w poszukiwaniu drewnianych kościołów, które przetrwały wojny, pożary i kolejne remonty.

Aktualizacja: październik 2026

Źródła i literatura

  1. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum, Poznań 1999: Dz 6,1-8,2; Łk 23,34.46.
  2. Katechizm Kościoła Katolickiego, Pallottinum, Poznań 1994: KKK 1569-1571 (diakonat), KKK 2473 (męczeństwo).
  3. Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983: kan. 1246-1248 (święta nakazane i obowiązek udziału we Mszy).
  4. Ustawa z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy, Dz.U. 1951 nr 4 poz. 28 z późn. zm. (ISAP)
  5. Mszał rzymski dla diecezji polskich, Pallottinum, 1986: 26 grudnia, święto św. Szczepana, pierwszego męczennika.
  6. Św. Augustyn, Państwo Boże, ks. XXII, rozdz. 8 (ok. 426 r.).
  7. D. Galanciak, „Kapłani - męczennicy dekanatu łasińskiego z czasów II wojny światowej”, Studia Gdańskie t. XLVI (2020)
  8. Kościół św. Barbary w Świętem, Wikipedia (stan na październik 2026)
Halina Borowska, autorka serwisu Kościół w Świętem
Halina Borowska

Halina Borowska od ponad dwudziestu lat jeździ po wsiach ziemi chełmińskiej i Pomorza w poszukiwaniu drewnianych kościołów, które przetrwały wojny, pożary i kolejne remonty. Nie jest historyczką sztuki, przewodniczką z uprawnieniami ani osobą duchowną. Pisze jako miłośniczka lokalnej historii, która lubi wracać do źródeł: monografii dekanatu łasińskiego, katalogu parafii Diecezji Toruńskiej, artykułów naukowych o duchowieństwie regionu i dawnych zapisów parafii. Każdą datę i nazwisko sprawdza w co najmniej jednym z nich, a gdy źródła się różnią, pisze o tym wprost albo pomija niepewny szczegół. W serwisie opracowuje przewodnik po kościele św. Barbary, historię parafii i praktyczne informacje dla parafian i gości.

Artykuły: 21