Przewodnik po kościele
Kościół św. Barbary krok po kroku
Drewniany, zrębowy kościół z 1723 roku, kryty gontem. Opis bryły, trzech ołtarzy, chrzcielnicy z pelikanem i organów.
Bryła i konstrukcja
Kościół św. Barbary w Świętem jest drewniany, ma konstrukcję zrębową, jest orientowany i jednonawowy. Prezbiterium jest węższe od nawy i zamknięte trójbocznie, po jego bokach stoją dwie zakrystie. Od frontu znajduje się kruchta.
Dach jest dwukalenicowy i kryty gontem. Na dachu stoi czworoboczna wieżyczka na sygnaturkę z namiotowym, gontowym daszkiem. Zbudowano go w 1723 roku z fundacji Wacława Kozłowskiego, właściciela wsi. Według parafii to największy drewniany kościół w okolicy.
Wnętrze
Stropy są płaskie z fasetą, wsparte na słupach. Chór muzyczny opiera się na dwóch słupach, posadzka jest z kostki. Nad wejściem do prezbiterium biegnie belka tęczowa z krucyfiksem i rzeźbami aniołków. Dawna strona parafii opisywała wnętrze przez zmysły: zapach drewna przesiąkniętego kadzidłem.
Ołtarz wielki ku czci św. Barbary
Barokowy ołtarz główny pochodzi z około 1730 roku i ma elementy późnorenesansowe z początku XVII wieku. W centrum jest obraz patronki, po bokach figury św. Stanisława, biskupa i męczennika, oraz św. Wojciecha. W górnej kondygnacji umieszczono obraz świętego biskupa rozdającego jałmużnę, obok figury biskupów. Ołtarz wieńczy Oko Opatrzności.
Ołtarz Najświętszego Serca Pana Jezusa
Ołtarz boczny po stronie lekcji, czyli południowej. W centrum figura Chrystusa z Sercem, obok św. Antoni i św. Jan Nepomucen. Wyżej obraz św. Marii Magdaleny. Zwieńczenie stanowi kartusz z herbem bp. Stanisława Leskiego, którego dawna strona parafii wskazywała jako fundatora.
Ołtarz Matki Bożej Szkaplerznej
Ołtarz boczny po stronie Ewangelii, czyli północnej. Obraz przedstawia Matkę Bożą wręczającą szkaplerz św. Szymonowi Stockowi. Obok stoją figury św. Jana Chrzciciela, św. Pawła Pustelnika i dwóch świętych zakonnic, wyżej jest obraz św. Antoniego z Padwy. Oba ołtarze boczne powstały w 1753 roku w stylu regencji.
Chrzcielnica z pelikanem
Chrzcielnica pochodzi z około połowy XVIII wieku i stoi przy północnej ścianie prezbiterium. Jej pokrywę wieńczy pelikan karmiący pisklęta własnym ciałem, dawny symbol Chrystusa. Na tle widać personifikację Boga Ojca, a na baldachimie Chrystusa Zmartwychwstałego.
Organy
Organy stoją na chórze. Zbudował je w 1888 roku August Terletzki. Mają trakturę mechaniczną, wiatrownice mechaniczno-zasuwkowe, miech fałdowy oraz 6 rejestrów w manuale i pedale. Obudowę zmodernizowano w ostatnich latach.
Pozostałe wyposażenie
- ambona z około połowy XVIII wieku,
- dwie rokokowe ławy kolatorskie i dwa konfesjonały z 2. połowy XVIII wieku,
- kamienna kropielnica z XVIII wieku,
- figura św. Michała Archanioła, stacje drogi krzyżowej, krzyż misyjny.
Otoczenie kościoła
Kościół otacza cmentarz przykościelny, na którym stoi dzwonnica. Przy wejściu jest grób ks. Roberta Nowakowskiego (1828-1891) z metalowym krzyżem i napisem po niemiecku. W kruchcie wisi tablica upamiętniająca męczeństwo ks. Leona Gregorkiewicza, zamordowanego w 1939 roku. Więcej w części Ludzie parafii.
Zabytek i remonty
Kościół jest wpisany do rejestru zabytków pod numerem A/413 z 5 sierpnia 1961 roku. Remontowano go w 1918 roku, gruntownie w latach 1962-1966 i ponownie w latach 90. XX wieku, gdy m.in. wymieniono gonty. W 2011 roku parafia informowała o drewnie zaatakowanym przez owady i potrzebie naprawy dachu.
Zwiedzanie najlepiej zaplanować przy okazji Mszy. Godziny znajdziesz na stronie Msze i nabożeństwa, a drogę na stronie Dojazd.
Źródła
- Wikipedia, „Kościół św. Barbary w Świętem” (bryła, wyposażenie, datowanie, rejestr zabytków),
- opisy ołtarzy, chrzcielnicy i organów z dawnej strony parafia-w-swietem.pl (Internet Archive, 2024),
- D. Galanciak, Studia Gdańskie t. XLVI (2020): grób ks. Nowakowskiego i tablica w kruchcie.