Historia
Historia parafii w Świętem
Od pierwszej wzmianki w 1298 roku, przez krzyżackie korzenie i pogranicze po 1920 roku, do dzisiejszej parafii w diecezji toruńskiej.
Historię miejscowości i parafii streszczamy za monografią „Diecezja Toruńska - historia i teraźniejszość, t. 12 - Dekanat Łasiński” pod red. ks. Stanisława Kardasza (Toruń 1997), na której opierała się dawna strona parafii, oraz za opisem kościoła w Wikipedii.
Oś czasu
| 1298 | Pierwsza wzmianka: dobra rycerskie Arnolda de Wladow w granicach komturii radzyńskiej. Ród de Wladow trzyma je przez niemal dwa wieki. |
|---|---|
| ok. 1300 | Krzyżacy zakładają parafię. Wtedy powstaje też pierwszy kościół. |
| 1366 | Kościół parafialny jest poświadczony w źródłach. |
| 1414 | W wojnie polsko-krzyżackiej płonie dwór w Świętem. Nazwa wsi w źródłach: Swenten, w 1495 roku Swyathe, po niemiecku Schwenten. |
| 1422-1441 | Wielki mistrz Paweł Russdorf nadaje część dóbr na prawie chełmińskim. Pleban otrzymuje 4 łany. |
| 1454-1466 | Wojna trzynastoletnia niszczy pierwotny kościół, parafia podupada. W połowie XVI wieku wieś należy do Brochockich. |
| 1670 | Wizytacja odnotowuje ruiny kościoła. |
| 1723 | Budowa obecnego drewnianego kościoła z fundacji Wacława Kozłowskiego. Pierwszym instytuowanym proboszczem zostaje ks. Adempski. |
| 13 VII 1738 | Dziekan łasiński ks. Ludwik Dittmar poświęca kościół pod wezwaniem św. Barbary. |
| 1753 | Powstają ołtarze boczne w stylu regencji. |
| 1867 | Parafia liczy 1150 wiernych. |
| 1888 | August Terletzki buduje organy. |
| 1917 | Proboszczem zostaje ks. Józef Czubek, patriota i poseł na Sejm Dzielnicowy w Poznaniu. |
| 1920 | Po traktacie wersalskim część parafii, m.in. Mała Tymawa i Wałdowo, zostaje po stronie niemieckiej. |
| 1928 | Proboszczem zostaje ks. Leon Gregorkiewicz. |
| 1939 | Okupant zamyka kościół. Ks. Gregorkiewicz zostaje aresztowany 27 października i zamordowany w listopadzie w Klamrach koło Chełmna. |
| XII 1943 | Kościół zostaje ponownie otwarty. |
| 1945-1993 | Święte jako kuracja należy do parafii Zawda-Jankowice. |
| 1962-1966 | Gruntowna renowacja kościoła. |
| 1992 | Powstaje diecezja toruńska, w jej składzie dekanat łasiński. |
| lata 90. | Kolejny gruntowny remont i wymiana gontów. |
Pogranicze
Parafia ma krzyżackie korzenie: leżała w komturii radzyńskiej, a dobra nadawano na prawie chełmińskim. W 1920 roku nowa granica przecięła ją na dwie części. Niemiecka nazwa wsi to Schwenten.
Ludzie parafii
Osobną stronę poświęcamy księżom i mieszkańcom, których losy łączą się z historią Świętego, w tym ks. Józefowi Czubkowi i ks. Leonowi Gregorkiewiczowi. Ludzie parafii.
Źródła
- „Diecezja Toruńska - historia i teraźniejszość, t. 12 - Dekanat Łasiński”, red. ks. St. Kardasz, Toruń 1997, w streszczeniu z dawnej strony parafii,
- D. Galanciak, Studia Gdańskie t. XLVI (2020), DOI 10.26142/stgd-2020-010,
- Wikipedia: „Parafia św. Barbary w Świętem”, „Kościół św. Barbary w Świętem”.