Parafia św. Barbary w Świętem - jak dojechać do kościoła i kaplicy w Tymawie

Opracowanie: Halina Borowska · aktualizacja 28.10.2026

W tym tekście

Gdzie leży Święte?

Parafia św. Barbary w Świętem obejmuje drewniany kościół z 1723 r. we wsi Święte (gmina Łasin, powiat grudziądzki) oraz kaplicę w Tymawie. Katalog Diecezji Toruńskiej podaje adres Święte 16, 86-320 Łasin. Do nawigacji najpewniej wpisać współrzędne kościoła: 53°31'50,1"N, 19°11'12,9"E. Według strony parafii z 25.10.2026 r. w niedzielę Msza w Tymawie jest o 9:30.

Na początek jedno zastrzeżenie. Parafia-w-swietem.pl to niezależny przewodnik, a nie strona parafii. Piszę go jako osoba, która od ponad dwudziestu lat jeździ po wsiach ziemi chełmińskiej i Pomorza w poszukiwaniu drewnianych kościołów. Wszystko, co dotyczy sakramentów, intencji i dokumentów, załatwia się w kancelarii parafii.

Gmina Łasin, powiat grudziądzki, dekanat łasiński

Święte (niem. Schwenten) to niewielka wieś przy północno-wschodniej granicy województwa kujawsko-pomorskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego z 2011 r. mieszkało w niej około 223 osób. Najważniejsze dane administracyjne i kościelne:

• Gmina: Łasin, gmina miejsko-wiejska, której siedzibą jest miasto Łasin.
• Powiat: grudziądzki, z miastem powiatowym Grudziądz.
• Województwo: kujawsko-pomorskie, przy jego północno-wschodniej granicy.
• Diecezja: toruńska, utworzona 25 marca 1992 r. Wcześniej był to teren diecezji chełmińskiej.
• Dekanat: łasiński, w rejonie grudziądzkim (katalog Diecezji Toruńskiej, stan na 27.10.2026).
• Wezwanie: św. Barbara, dziewica i męczennica, której wspomnienie przypada 4 grudnia.

Więcej danych urzędowych zebrałam w tekście o metryce parafii w Świętem i kaplicy w Tymawie.

Którego Świętego szukasz?

Chodzi o Święte w gminie Łasin, w powiecie grudziądzkim. W Polsce jest kilka wsi o tej nazwie, między innymi na Podkarpaciu, więc wpisane samo „Święte” często kieruje nawigację w zupełnie inną część kraju. Zawsze dopisuj „Łasin” albo „powiat grudziądzki”. Parafii nie należy też mylić z dużymi parafiami św. Barbary w miastach, na przykład w Sosnowcu czy Gdańsku.

Jak dojechać do kościoła w Świętem?

Kościół św. Barbary stoi we wsi Święte w gminie Łasin. Katalog Diecezji Toruńskiej podaje adres Święte 16, 86-320 Łasin. W sieci krążą jednak różne kody pocztowe, dlatego do nawigacji najlepiej wpisać współrzędne kościoła: 53°31'50,1"N, 19°11'12,9"E (za Wikipedią). Na miejscu poznasz go po drewnianej bryle z wieżyczką na sygnaturkę.

Adres i współrzędne do nawigacji

Na wsiach numer domu w nawigacji często wskazuje środek miejscowości albo sąsiednie gospodarstwo, a nie konkretny budynek. Dlatego zanim wyruszę do drewnianego kościoła, którego nie znam, zapisuję jego współrzędne. Przy Świętem robię to tak:

1. Wpisz do nawigacji współrzędne 53°31'50,1"N, 19°11'12,9"E, a w Google Maps w formie dziesiętnej: 53.53058, 19.18692.
2. Porównaj punkt z adresem Święte 16, 86-320 Łasin, który podaje katalog Diecezji Toruńskiej.
3. Pobierz mapę okolicy offline, bo na terenach wiejskich zasięg bywa słaby.
4. Przed wyjazdem otwórz zakładkę kontaktu na stronie swiete.diecezja-torun.pl i sprawdź, czy parafia nie podaje wskazówek dojazdu.
5. Jeśli jedziesz na konkretną Mszę, wyjedź z zapasem czasu, żeby spokojnie zaparkować i wejść do kościoła przed jej rozpoczęciem.

Który kod pocztowy wpisać?

Wpisz 86-320 Łasin. Tak podaje katalog Diecezji Toruńskiej i tak przez lata, od 2011 do 2024 r., podawała dawna strona parafii. Niżej zestawiam warianty, na które możesz trafić:

Kod pocztowy	Gdzie się pojawia	Co z tym zrobić
86-320 Łasin	Katalog Diecezji Toruńskiej, zakładka kontaktu na stronie parafii, dawna strona parafii (2011-2024)	Wariant zalecany do adresu pocztowego
86-230 Łasin	Strona główna parafii na platformie diecezji (stan na 10.2026)	Nie wpisuj go do nawigacji, ten kod należy do innej okolicy
86-343 Plesewo	Wikipedia, artykuł o parafii	Wskazuje sąsiednią miejscowość, a nie sam kościół

Kody się nie zgadzają, dlatego współrzędne kościoła zostają najpewniejszym punktem odniesienia.

Dojazd od strony Łasina i Grudziądza

Łasin jest siedzibą gminy i dobrym punktem orientacyjnym. Dawna strona parafii pokazywała w zakładce kontaktu właśnie mapę dojazdu od Łasina. Jadąc z Grudziądza, miasta powiatowego, najprościej wyznaczyć trasę od razu do współrzędnych kościoła. Nie podaję odległości ani numerów dróg, bo źródła, na których opieram ten przewodnik, ich nie podają. Nie znalazłam też informacji o parkingu ani o komunikacji publicznej do Świętego. W tych sprawach najlepiej zapytać w biurze parafialnym.

Jak rozpoznać kościół na miejscu?

Po drewnianej, zrębowej bryle krytej gontem i po czworobocznej wieżyczce na sygnaturkę z namiotowym, gontowym daszkiem. Kościół otacza cmentarz przykościelny, na którym stoi dzwonnica. Od frontu jest kruchta, a po bokach węższego prezbiterium dwie zakrystie (opis za Wikipedią). Takiej sylwetki nie pomylisz z murowanym kościołem.

Jak dojechać do kaplicy w Tymawie?

Kaplica w Wielkiej Tymawie to filia parafii św. Barbary w Świętem. Katalog Diecezji Toruńskiej zapisuje miejscowość jako Tymawa Wielka. Źródła nie podają dokładnego adresu ani współrzędnych kaplicy, dlatego przed wyjazdem sprawdź jej lokalizację na stronie parafii swiete.diecezja-torun.pl albo zapytaj po Mszy w Świętem. Według strony parafii z 25.10.2026 r. niedzielna Msza jest tam o 9:30.

Wielka Tymawa czy Tymawa Wielka: jedna miejscowość

Obie formy oznaczają tę samą wieś. Strona parafii pisze „Wielka Tymawa”, katalog diecezji „Tymawa Wielka”, a w potocznym użyciu najczęściej pada po prostu „Tymawa”. Z tą miejscowością łatwo pomylić inne:

• Mała Tymawa to osobna miejscowość, która historycznie należała do parafii, a po 1920 r. znalazła się po stronie niemieckiej.
• Tymawa w powiecie tczewskim leży na Pomorzu i nie ma związku z parafią w Świętem.
• Wpisując nazwę do nawigacji, dodaj gminę Łasin, żeby nie trafić do innej Tymawy.
• W ogłoszeniach parafialnych zwykle pada samo „kaplica w Tymawie” i chodzi właśnie o Wielką Tymawę.

Pod jakim wezwaniem jest kaplica w Tymawie?

Wikipedia podaje wezwanie Matki Bożej Różańcowej. Ani katalog diecezji, ani strona parafii nie wymieniają wezwania kaplicy, więc tę informację mamy tylko z jednego źródła.

Co się zmieniło w Tymawie w 2024 r.?

W lipcu 2024 r. parafia ogłosiła, że „do odwołania” wszystkie Msze będą odprawiane w kościele w Świętem. Ogłoszenia z 25.10.2026 r. znów podają niedzielną Mszę w kaplicy o 9:30. Historia pokazuje, że porządek w filii się zmienia, dlatego przed wyjazdem do Tymawy zajrzyj do bieżących ogłoszeń.

Kiedy są Msze w Świętem i w Tymawie?

Według strony parafii z 25.10.2026 r. w niedziele i święta Msze są o 8:00 w kościele w Świętem, o 9:30 w kaplicy w Tymawie i o 11:00 (suma) znów w Świętem. W dni powszednie Msza jest o 17:00, a w sobotę o 16:00. Przed przyjazdem sprawdź aktualne ogłoszenia na swiete.diecezja-torun.pl.

Dzień	Godzina	Miejsce
Niedziele i święta	8:00	Kościół św. Barbary w Świętem
Niedziele i święta	9:30	Kaplica w Tymawie
Niedziele i święta	11:00 (suma)	Kościół św. Barbary w Świętem
Dni powszednie	17:00 (katalog diecezji wymienia 16:00, 17:00 lub 18:00, zależnie od intencji)	Kościół w Świętem
Sobota	16:00	Kościół w Świętem

Dane sprawdzone: strona parafii swiete.diecezja-torun.pl (ogłoszenia z 25.10.2026) i katalog Diecezji Toruńskiej (27.10.2026). Rozpiskę z komentarzem znajdziesz w osobnym tekście: Msze w kościele św. Barbary w Świętem: godziny i jak je sprawdzić.

Spowiedź, nowenny i wypominki

W dni powszednie spowiedź jest 20 minut przed Mszą. Według strony parafii w niedziele i uroczystości nakazane spowiedzi nie ma. Stałe nabożeństwa wyglądają tak:

• Nowenna do Matki Bożej Nieustającej Pomocy, patronki diecezji toruńskiej: w drugą środę miesiąca przed Mszą.
• Nowenna do Matki Bożej Szkaplerznej: w trzeci czwartek miesiąca.
• Wypominki roczne: w niedziele w Świętem 15 minut przed Mszą, a w kaplicy w łączności z Mszą.
• Różaniec październikowy: w łączności z Mszą.
• Procesja na cmentarzu 1 listopada: po sumie.

Jak sprawdzić aktualny porządek nabożeństw?

Najpierw otwórz cotygodniowe ogłoszenia na swiete.diecezja-torun.pl. Potem porównaj je z kartą parafii w katalogu Diecezji Toruńskiej. Jeśli godziny się różnią, rozstrzygają ogłoszenia, bo parafia aktualizuje je co tydzień. W okresie kolędy, w święta i w dni odpustu godziny mogą się przesunąć.

Msze niedzielne: 8:00 kościół w Świętem, 9:30 kaplica w Tymawie, 11:00 suma w Świętem. W dni powszednie spowiedź 20 minut przed Mszą, biuro parafialne bezpośrednio po Mszy.

parafraza za: Parafia św. Barbary w Świętem, swiete.diecezja-torun.pl, ogłoszenia z 25.10.2026

Sprawy intencji mszalnych, chrztu, ślubu i zaświadczeń załatwia się wyłącznie osobiście w biurze parafialnym, które według strony parafii przyjmuje w dni powszednie po Mszy. Ten przewodnik w takich sprawach nie pośredniczy.

Jak zmieniały się godziny Mszy od 2012 r.?

Według dawnej strony parafii z 2012 r. niedzielne Msze były wcześniej o kwadrans: 7:45 w Świętem, 9:15 w Tymawie i 11:00 suma. W dni powszednie odprawiano je o 8:00 albo o 18:00. W niedziele o 7:30 była koronka do Miłosierdzia Bożego, a nowennę odprawiano w każdą środę. Ogłoszenia z lata 2024 r. pokazują już 8:00 i 9:30. Stare rozkłady, które wciąż krążą w sieci, łatwo więc pomylić z obecnymi.

Które miejscowości należą do parafii?

Strona parafii wymienia: Donowo, Goczałki, Hutę, Kozłowo, Krzywkę, Łasinkę, Osówko, Partęczyny, Wielką Tymawę, Wałdówko i Święte. Katalog Diecezji Toruńskiej dodaje Plesewo, a pomija Donowo i Wałdówko. Jeśli mieszkasz w jednej z tych wsi i chcesz mieć pewność, do której parafii należysz, zapytaj w biurze parafialnym.

Lista miejscowości według strony parafii

Obie listy różnią się tylko trzema pozycjami. Zestawienie:

Miejscowość	Strona parafii	Katalog Diecezji Toruńskiej
Święte	tak	tak
Goczałki, Huta, Kozłowo, Krzywka	tak	tak
Łasinka, Osówko, Partęczyny	tak	tak
Wielka Tymawa (Tymawa Wielka)	tak	tak
Donowo	tak	brak
Wałdówko	tak	brak
Plesewo	brak	tak

Czy Plesewo należy do parafii w Świętem?

Według katalogu Diecezji Toruńskiej tak, choć strona parafii go nie wymienia. Dawne ogłoszenia też wiążą Plesewo ze Świętem:

• w kolędzie 2012 r. ksiądz odwiedzał Krzywkę, Łasinkę, Plesewo i Kozłowo;
• wyjazdy pielgrzymkowe ogłoszone w 2024 r. startowały z Plesewa;
• Wikipedia podaje dla parafii adres z kodem 86-343 Plesewo;
• w sprawach takich jak chrzest czy ślub przynależność ostatecznie potwierdza kancelaria parafii.

Mała Tymawa i Wałdowo: granica z 1920 r.

Według monografii dekanatu łasińskiego pod redakcją ks. Stanisława Kardasza (Toruń 1997), streszczonej na dawnej stronie parafii, po traktacie wersalskim część parafii znalazła się po stronie niemieckiej. Chodziło o Małą Tymawę, Wałdowo i osadę Niemca z Krzywki. Dlatego dawne zapisy metrykalne obejmują miejscowości, których nie ma na obecnych listach.

Co zobaczyć po przyjeździe do Świętego?

Najważniejszy jest drewniany kościół zrębowy z 1723 r., ufundowany przez Wacława Kozłowskiego, właściciela wsi. Jest kryty gontem i wpisany do rejestru zabytków pod nr A/413 (5.08.1961). Obok zobaczysz cmentarz przykościelny z dzwonnicą, grób ks. Roberta Nowakowskiego, a w kruchcie tablicę ks. Leona Gregorkiewicza. Opis wnętrza i historii znajdziesz w tekście kościół św. Barbary w Świętem: historia, wnętrze i zabytki.

Rejestr zabytków A/413 i zespół dworski

Wikipedia podaje dla kościoła numer rejestru A/413 z datą wpisu 5 sierpnia 1961 r. Rejestr zabytków prowadzi Narodowy Instytut Dziedzictwa, a jego dane można przeszukiwać na zabytek.pl. W samej wsi do rejestru wpisano też:

• dwór, pod nr 595, z wpisem z 28.03.1990;
• park z początku XIX w. wraz z reliktami cmentarza, pod nr 527, z wpisem z 24.04.1987;
• kościół, remontowany w 1918 r., gruntownie w latach 1962-1966 i w latach 90. XX w., kiedy wymieniono między innymi gont.

Wnętrze: ołtarze, chrzcielnica z pelikanem i organy

W drewnianych kościołach zawsze szukam przede wszystkim chrzcielnicy. W Świętem jej pokrywę wieńczy pelikan karmiący pisklęta własnym ciałem, dawny symbol Chrystusa. Inne elementy wyposażenia według Wikipedii i dawnej strony parafii:

• Ołtarz główny św. Barbary jest barokowy, z około 1730 r., z elementami późnorenesansowymi, a zwieńcza go Oko Opatrzności.
• Ołtarze boczne Najświętszego Serca Pana Jezusa i Matki Bożej Szkaplerznej powstały w 1753 r. w stylu regencji. Dawna strona parafii łączy herby na ich kartuszach z bp. Stanisławem Leskim.
• Organy z 1888 r. zbudował August Terletzki. Mają 6 rejestrów, manuał i pedał.
• Ambona pochodzi z około połowy XVIII w., a ławy kolatorskie i dwa konfesjonały z drugiej połowy XVIII w.
• Belka tęczowa niesie krucyfiks i rzeźby aniołków.

Cmentarz przykościelny, dzwonnica i grób ks. Nowakowskiego

Kościół otacza cmentarz przykościelny, a na nim stoi dzwonnica. Przy wejściu jest grób ks. Roberta Nowakowskiego (1828-1891) z metalowym krzyżem i napisem po niemiecku. Spacer wokół opisałam w tekście cmentarz przykościelny i dzwonnica w Świętem.

Tablica ks. Leona Gregorkiewicza w kruchcie

Ks. Leon Gregorkiewicz (1872-1939) był proboszczem w Świętem od 1928 r. Aresztowano go 27 października 1939 r. i zamordowano w listopadzie 1939 r. w Klamrach koło Chełmna. Upamiętnia go tablica w kruchcie.

Przy wejściu do kościoła w Świętem znajduje się grób ks. Roberta Nowakowskiego, a w kruchcie tablica upamiętniająca męczeństwo ks. Leona Gregorkiewicza.

parafraza za: D. Galanciak, „Kapłani - męczennicy dekanatu łasińskiego z czasów II wojny światowej”, Studia Gdańskie t. XLVI, 2020

Kiedy najlepiej przyjechać?

Najwięcej zobaczysz w czasie dwóch odpustów: św. Barbary w niedzielę przed 4 grudnia lub po nim oraz Matki Bożej Szkaplerznej w niedzielę przed 16 lipca lub po nim. Tak podaje katalog Diecezji Toruńskiej. W pozostałe dni wnętrze najłatwiej obejrzeć przy okazji Mszy.

Odpusty: grudzień i lipiec

W polskim zwyczaju „odpust” to przede wszystkim doroczne święto patronalne parafii. W nauce Kościoła słowo to ma też ścisłe znaczenie teologiczne, które wyjaśnia Katechizm Kościoła Katolickiego (KKK 1471). W Świętem są dwa takie dni:

• Odpust św. Barbary przypada w niedzielę przed lub po 4 grudnia, czyli dniu wspomnienia patronki.
• Odpust Matki Bożej Szkaplerznej przypada w niedzielę przed lub po 16 lipca, czyli święcie Matki Bożej z Góry Karmel.
• Bractwo Szkaplerzne według dawnej strony parafii ma przywilej odpustu brackiego w święto 16 lipca.
• Dokładną datę odpustu w danym roku parafia podaje w ogłoszeniach na kilka tygodni wcześniej.

Odpusty parafialne: św. Barbary (niedziela przed lub po 4 XII) oraz Matki Bożej Szkaplerznej (niedziela przed lub po 16 VII).

parafraza za: Diecezja Toruńska, katalog parafii, stan na 27.10.2026

Przebieg uroczystości opisuję osobno w tekście odpust św. Barbary w Świętem.

Wnętrze kościoła: kiedy wejść do środka?

Najpewniej na kwadrans przed Mszą albo zaraz po niej. Źródła nie podają godzin otwarcia kościoła dla zwiedzających. Jeśli chcesz obejrzeć wnętrze poza nabożeństwem, zapytaj o to po Mszy w biurze parafialnym.

Jak zachować się w kościele podczas zwiedzania?

Po pierwsze, uszanuj to, że to miejsce modlitwy, a nie muzeum. W drewnianym kościele każdy krok po podłodze i chórze słychać wyraźniej niż w murowanym. Kilka zasad, których sama się trzymam:

1. Zachowuj ciszę i wycisz telefon jeszcze przed wejściem do kruchty.
2. Nie rób zdjęć w czasie liturgii, a poza nią fotografuj bez lampy błyskowej.
3. Nie wchodź do prezbiterium i na chór bez zgody.
4. Nie dotykaj ołtarzy, rzeźb ani chrzcielnicy. Polichromowane drewno jest delikatne.
5. Jeśli w kościele ktoś się modli, obejrzyj wnętrze później.

Najczęściej zadawane pytania

Do jakiej diecezji należy parafia w Świętem?

Parafia należy do diecezji toruńskiej i dekanatu łasińskiego. Do 1992 r. ten teren wchodził w skład diecezji chełmińskiej. Diecezję toruńską utworzono 25 marca 1992 r. bullą Totus Tuus Poloniae Populus.

Kto jest proboszczem w Świętem?

Katalog Diecezji Toruńskiej wymienia jako proboszcza ks. Wojciecha Wierzbickiego. Aktualne dane duszpasterzy diecezja publikuje w katalogu parafii, więc tam najlepiej sprawdzić ewentualne zmiany.

Czy kościół w Świętem jest zabytkiem?

Tak. Drewniany kościół z 1723 r. jest wpisany do rejestru zabytków pod numerem A/413, z datą wpisu 5.08.1961. To budowla zrębowa kryta gontem, z wieżyczką na sygnaturkę i cennym wyposażeniem z XVIII w.

Kiedy działa biuro parafialne w Świętem?

Według strony parafii biuro przyjmuje w dni powszednie bezpośrednio po Mszy. Sprawy intencji, dokumentów i sakramentów załatwia się tam osobiście. Ten przewodnik w takich sprawach nie pośredniczy.

Jak zamówić Mszę w intencji w Świętem?

W Kościele w Polsce intencję mszalną zgłasza się osobiście w kancelarii parafii. W Świętem jest to biuro czynne po Mszy w dni powszednie. Ofiara składana przy intencji jest dobrowolna. Szczegóły ustala się na miejscu.

Jak nazywało się Święte po niemiecku?

Po niemiecku wieś nazywała się Schwenten. W dawnych zapisach występują też formy Swenten (1414) i Swyathe (1495). Pierwsza wzmianka o tutejszych dobrach rycerskich pochodzi z 1298 r.

Co oznacza, że kościół jest zrębowy?

Konstrukcja zrębowa polega na układaniu poziomych belek jedna na drugiej i łączeniu ich na narożach. Tak zbudowano kościół w Świętem. To jedna z najstarszych technik budownictwa drewnianego w tej części Europy. Ściany tworzą tu same bale, bez szkieletu wypełnianego innym materiałem.

Źródła i literatura

1. Diecezja Toruńska, katalog parafii: Parafia pw. Świętej Barbary w Świętem (stan na 27.10.2026).
2. Parafia św. Barbary w Świętem, strona na platformie Diecezji Toruńskiej (ogłoszenia z 25.10.2026).
3. D. Galanciak, „Kapłani - męczennicy dekanatu łasińskiego z czasów II wojny światowej”, Studia Gdańskie t. XLVI, 2020, DOI 10.26142/stgd-2020-010.
4. Wikipedia: Kościół św. Barbary w Świętem (dostęp 27.10.2026).
5. Wikipedia: Parafia św. Barbary w Świętem (dostęp 27.10.2026).
6. Wikipedia: Święte (powiat grudziądzki) (dostęp 27.10.2026).
7. Narodowy Instytut Dziedzictwa, zabytek.pl, rejestr zabytków województwa kujawsko-pomorskiego.
8. ks. St. Kardasz (red.), „Diecezja Toruńska - historia i teraźniejszość, t. 12 - Dekanat Łasiński”, Toruń 1997.
9. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 1471.
10. Dawna strona parafii parafia-w-swietem.pl w archiwum Wayback Machine, zrzuty z lat 2011-2024.
11. Zdjęcie wyróżniające: Krzyo, CC BY-SA 3.0 pl, Wikimedia Commons, strona pliku.